Wat is er nodig om van een wegwerpcultuur over te stappen op een cultuur waarin IT-producten ontworpen zijn om lang mee te gaan, gerepareerd en hergebruikt te worden? We spraken met twee van de meest invloedrijke stemmen in de circulaire economie - Ken Webster en Kyle Wiens - die zeggen dat het antwoord ligt in het waarderen van een lange levensduur, het verankeren van verantwoordelijkheid in productontwerp en het veranderen van onze kijk op zowel afval als waarde.
"We willen van een lineaire economie naar een circulaire economie, omdat IT-producten vaak op een lineaire manier worden geproduceerd, wat schade toebrengt aan kwetsbare ecosystemen en natuurlijke hulpbronnen uitput," zegt Ken Webster, auteur en al lange tijd thought leader op het gebied van de circulaire economie. "Maar we willen er geen schuldgevoel aan verbinden."
Elk jaar wordt er wereldwijd meer dan 60 miljoen ton e-waste geproduceerd, maar het merendeel van deze afgedankte producten wordt niet veilig of effectief gerecycled. En zelfs als dat wel gebeurt, behoudt het proces zelden de oorspronkelijke waarde van de materialen.
"De meeste recycling heeft te maken met materiaal dat vreselijk vervuild is. Tegen de tijd dat je het gerecycled hebt, heb je alle samenhang met het object verloren. Het is geen plastic fles meer - het is een samengeperst stuk plastic," zegt Ken Webster. "Dus moet het opnieuw verwerkt worden, wat vaak erg duur is in termen van energie en erg lek is in termen van materialen."
Ken Webster is een leidende figuur in de ontwikkeling van de theorie en praktijk van een circulaire economie. Hij is een van de oorspronkelijke leden van de Ellen MacArthur Foundation en de auteur van verschillende boeken over circulariteit.
Bij een echte circulaire aanpak gaat het er juist om de waarde en functie van producten zo lang mogelijk te behouden. Dat betekent dat ze moeten worden ontworpen met het oog op repareerbaarheid, hergebruik en een lange levensduur en dat gebruikers moeten worden ondersteund om producten in gebruik te houden door middel van upgrades en onderhoud.
Kyle Wiens, CEO en medeoprichter van de reparatieorganisatie iFixit, benadrukt hoe beslissingen over productontwerp langdurig gebruik mogelijk kunnen maken of juist kunnen blokkeren.
Wiens illustreert dit met een eenvoudig voorbeeld: twee computermuizen van dezelfde fabrikant. Bij de ene kan de batterij in een paar seconden worden verwisseld, terwijl de andere vastgelijmd zit en moeilijk te repareren is. Ironisch genoeg is het goedkopere model beter te repareren - en is de kans groter dat het lang meegaat.
Kyle Wiens is een voorvechter van de Right to Repair-beweging. Hij is de CEO en medeoprichter van iFixit, een reparatiecommunity en e-commerce platform dat wereldwijd productreparaties mogelijk maakt.
"We moeten de dingen die we hebben kunnen repareren," zegt hij. "Als we iets kopen, moet het geen wegwerpartikel zijn. Het moet lang meegaan - en onderweg gerepareerd kunnen worden."
Financiële prikkels zijn belangrijk
Echte circulariteit betekent ook het heroverwegen van de financiële prikkels in het systeem. Vandaag de dag is het vaak goedkoper om nieuwe apparaten te maken van nieuwe materialen dan om te ontwerpen voor duurzaamheid, repareerbaarheid of hergebruik - niet omdat het efficiënter is, maar omdat aspecten als vervuiling, uitputting van grondstoffen en schending van arbeidsrechten niet worden weerspiegeld in de prijs.
"Misschien moeten we beginnen met het doorberekenen van de echte kosten voor nieuwe materialen, inclusief sociale en milieueffecten," suggereert Webster. "Op die manier zouden tweedehands materialen een prijsvoordeel kunnen hebben. Het gaat erom dat prijzen de waarheid vertellen."
Deze verschuiving kan de vraag naar duurzame en herbruikbare producten stimuleren, waardoor een levensvatbare markt voor circulaire IT ontstaat en fabrikanten worden aangemoedigd om opnieuw na te denken over hoe ze apparaten ontwerpen en produceren.
Om kopers in staat te stellen meer circulaire beslissingen te nemen, is transparantie over duurzaamheid en repareerbaarheid essentieel. Kyle Wiens benadrukt dat als er vraag is vanuit de markt, circulaire productontwikkeling zal volgen. "Als we langetermijndenken inbouwen in onze inkoop vooraf, komt de rest vanzelf."
TCO Certified maakt circulariteit eenvoudiger
Veel van de zorgen die Webster en Wiens naar voren brengen, komen al aan bod in de circulariteitscriteria van TCO Certified. Producten moeten voldoen aan strenge eisen voor duurzaamheid, repareerbaarheid en veilige verwijdering van gegevens, en verantwoord beheer van elektronisch afval wordt gestimuleerd. Een herstelbaarheidsindex voor mobiele apparaten geeft aan hoe gemakkelijk het is om het product te onderhouden, hergebruiken en repareren, zodat kopers verantwoorde keuzes kunnen maken. Alle criteria zijn verplicht en de naleving ervan wordt altijd onafhankelijk gecontroleerd.
