Jak obniżyć rachunki i pomóc w ratowaniu planety? Zrównoważone korzystanie ze sprzętu komputerowego zapobiega problemom środowiskowym, a jednocześnie ogranicza ilość e-odpadów i wydatki.
Ten tekst jest częścią serii blogowej Circular Electronics Initiative. Za tą inicjatywą stoi wiele organizacji, których celem jest zachęcanie organizacji i konsumentów do bardziej odpowiedzialnego podejścia do elektroniki.
Z badań Europejskiego Biura Ochrony Środowiska (EEB)1 wynika, że przedłużenie życia wszystkich produktów elektrycznych i elektronicznych o zaledwie rok pozwoliłoby do 2030 roku zaoszczędzić rocznie około 4 milionów ton dwutlenku węgla, co odpowiada usunięciu z dróg ponad 2 milionów samochodów na rok.
W globalnej branży elektronicznej produkty stają się przestarzałe w coraz szybszym tempie, co niestety zmusza konsumentów do wcześniejszego ponownego zakupu. Takie planowane starzenie sprzyja nadmiernej konsumpcji zasobów zamiast racjonalnemu i efektywnemu korzystaniu z nich.
Sprzęt IT staje się przestarzały z dwóch powodów: z powodu awarii produktu lub zaprzestania korzystania z w pełni sprawnego urządzenia.
Gdy sprzęt IT ulegnie awarii lub jest przestarzały, jego naprawa lub modernizacja często bywa nieopłacalna lub niewygodna, co zmusza konsumentów do zakupu nowego. Nie jest tajemnicą, że od dziesięcioleci wiodący producenci sprzętu IT wprowadzają na rynek produkty zaprojektowane tak, aby trzeba je było wymienić po awarii określonych części. Ponieważ produkcja podzespołów generuje większość śladu węglowodaneego elektroniki, dłuższe korzystanie z urządzenia pomaga w walce ze zmianami klimatycznymi i pozwala zaoszczędzić sporo pieniędzy.
Większe firmy elektroniczne projektują i wytwarzają produkty, kierując się efektywnością kosztową, aby zachować wysoką marżę i zaoferować jak najniższą cenę detaliczną. Ignorują one społeczne i środowiskowe aspekty swojego łańcucha dostaw. Podzespoły są ze sobą zespawane, co ze względów technicznych lub ekonomicznych bardzo utrudnia ich naprawę lub modernizację. Jak wynika z badania Niemieckiej Agencji Ochrony Środowiska dotyczącego starzenia się produktów z 2020 roku2, w przypadku typowych komputerów stacjonarnych najczęściej jako pierwsze psują się dysk twardy, pamięć RAM oraz wentylator. Istnieje zatem potrzeba projektowania sprzętu IT z uwzględnieniem większej modularności, aby dzięki naprawom i modernizacji można było korzystać z niego tak długo, jak to możliwe.
Drugą przyczyną starzenia się sprzętu jest rezygnacja z używania w pełni sprawnego produktu, co wynika z jego cech (np. materiałów, wydajności, funkcjonalności) oraz decyzji konsumenta – często pod wpływem marketingu. Rezygnacja ta wiąże się z powodami psychologicznymi lub ekonomicznymi. Użytkownik pragnie nowego produktu ze względu na jego styl lub estetykę, ale także z uwagi na nową jakość, funkcjonalność czy skuteczność. Gdy koszt naprawy przewyższa wartość rezydualną produktu, osiąga on granicę ekonomiczną, co czyni go przestarzałym.
Przestarzałość techniczna i rynkowa sprzętu IT niesie ze sobą ogromne skutki środowiskowe, społeczne i ekonomiczne. Pod względem ekologicznym zakup nowego urządzenia zanieczyszcza środowisko. Ponieważ produkcja podzespołów jest uzależniona od górnictwa, wymaga ona dużych nakładów materiałów i energii. Zakupy od głównych producentów sprzętu IT sprzyjają również niebezpiecznym warunkom pracy w krajach rozwijających się. Zamiast tego możesz wspierać tworzenie nowych miejsc pracy w okolicy, przedłużając żywotność naszych produktów i korzystając z lokalnych możliwości naprawy i modernizacji. Ponadto, po co wydawać duże kwoty, skoro można po prostu zmodernizować i naprawić swój sprzęt mniejszym kosztem? Z badania Niemieckiej Agencji Ochrony Środowiska3 wynika, że przedłużenie życia stacji roboczej pozwala zaoszczędzić 28% jej kosztów (527 EUR), jeśli okres użytkowania wzrośnie z 3 do 6 lat.
Ponieważ firma Prime Computer znajduje się w czołówce walki ze zmianami klimatycznymi i przyświeca jej wizja gospodarki o obiegu zamkniętym w elektronice, zależy jej na projektowaniu produktów o dłuższej żywotności niż konwencjonalne urządzenia, które jednocześnie wywierają pozytywny wpływ na zrównoważony rozwój.
Urządzenia są montowane w Szwajcarii przy udziale lokalnej siły roboczej, co pozwala tworzyć najwyższej jakości produkty o trwałej konstrukcji dzięki solidnej obudowie z recyklingowanego aluminium i braku elementów mechanicznych. Problem starzenia technicznego rozwiązuje system chłodzenia bez wentylatora, modułowe możliwości pozwalające na modernizację pamięci i wymianę dysku twardego oraz łatwy dostęp do podzespołów urządzenia za pomocą zaledwie kilku śrubek umożliwiających rozłożenie go na części. Ponadto firma Prime Computer kompensuje wszystkie emisje związane z produktem, dzięki czemu jego zakup jest neutralny emisyjnie dla planety.
1 Europejska Agencja Środowiska, Electronic products and obsolescence in a circular economy, Bachér i in., 2020
2 Niemiecka Agencja Ochrony Środowiska, Influence of the service. Influence of the service life of products in terms of their environmental impact: Establishing an information base and developing strategies against „obsolescence”, Prakash i in., 2020.
3 Ökologische und ökonomische Aspekte beim Vergleich von Arbeitsplatzcomputern für den Einsatz in Behörden unter Einbeziehung des Nutzerverhaltens (Öko-APC), Prakash i in., 2016.
