Matilda Jarbin, COO w firmie Godsinlösen Nordic AB (GIAB), wyjaśnia, dlaczego UE musi działać już teraz i dlaczego branża naprawcza ma kluczowe znaczenie w transformacji w kierunku gospodarki obiegu zamkniętego.
Ten przykład jest częścią serii dobrych praktyk z okazji Dnia Elektroniki o Obiegu Zamkniętym 2021. Za tą inicjatywą, która odbywa się 24 stycznia, stoi wiele organizacji, a jej celem jest zachęcenie firm i konsumentów do bardziej odpowiedzialnego podejścia do elektroniki.
Czym jest GIAB?
GIAB to innowacyjna, szybko rosnąca firma, która przywraca produkty do życia w oparciu o zasady gospodarki obiegu zamkniętego. W innowacyjny sposób firma GIAB opracowała model ponownego użycia oparty na cyfryzacji, wydajności i pozyskiwaniu danych dotyczących zrównoważonego rozwoju, aby sprostać potrzebom dużych przedsiębiorstw. Poprzez zbieranie, regenerację, upcycling, naprawę i odsprzedaż konsumentom końcowym, GIAB daje drugie życie różnego rodzaju produktom. Głównymi źródłami są branża ubezpieczeniowa i e-commerce, ale także bezpośrednia współpraca z dystrybutorami i producentami. Wszystkie produkty są weryfikowane i stają się identyfikowalne dzięki naszej autorskiej platformie, z naciskiem na rentowność i zrównoważony rozwój. Firma GIAB została założona w 2012 roku i stała się ekspertem we wdrażaniu cyrkularnych modeli biznesowych.
Czym jest prawo do naprawy?
W 2020 roku Komisja Europejska ogłosiła szczegóły planowanego pakietu środków pod nazwą Plan działania dotyczący gospodarki o obiegu zamkniętym (CEAP). Plan ten obejmuje różne działania i przepisy mające na celu wsparcie „prawa do naprawy”.
W listopadzie 2020 roku Parlament Europejski opowiedział się za kulturą ponownego użycia, lepszą możliwością naprawy oraz wydłużeniem cyklu życia produktów, głosując za prawem do naprawy. Prawo to proponuje nowe zasady gospodarowania odpadami oraz usunięcie prawnych przeszkód, które uniemożliwiają naprawę, odsprzedaż i ponowne użycie. Wśród propozycji znajduje się również uczynienie napraw bardziej atrakcyjnymi, systematycznymi i opłacalnymi ekonomicznie, na przykład poprzez zapewnienie gwarancji na wymienione części lub lepszy dostęp do informacji na temat napraw i konserwacji.
Prawo do naprawy wydaje się obiecujące, ale wciąż czekamy, aż UE zagłosuje nad szczegółami w 2021 roku. UE ma wysokie ambicie, jednak ze względu na szeroki wachlarz sformułowań trudno w tej chwili stwierdzić, co prawo do naprawy faktycznie oznacza i do czego doprowadzi. Ekscytująco będzie śledzić prace Komisji Europejskiej w tym roku. Z zadowoleniem przyjmujemy surowe i skuteczne przepisy.
Czy prawo do naprawy może przyspieszyć transformację w kierunku gospodarki obiegu zamkniętego?
Gospodarka obiegu zamkniętego oznacza uniezależnienie działalności gospodarczej od zużycia zasobów ograniczonych oraz eliminację odpadów z systemu. Nasza konsumpcja i produkcja elektroniki stanowią spore wyzwanie z perspektywy efektywności zasobowej. Produkcja elektroniki wiąże się z dużym negatywnym wpływem na środowisko i wymaga wielu ograniczonych zasobów oraz rzadkich metali. Wyprodukowanie jednego smartfona generuje 86 kg odpadów, a w przypadku laptopa liczba ta wynosi 1200 kg. Na drugim końcu cyklu życia mamy ogromne wyzwanie związane z gospodarką odpadami. Na całym świecie co roku powstaje ponad 50 milionów ton odpadów elektronicznych, z czego poddawany recyklingowi jest zaledwie co piąty. Do 2050 roku ilość odpadów elektronicznych może potroić się do 120 milionów ton. Sposób, w jaki zarządzamy odpadami elektronicznymi na świecie, nie zawsze jest optymalny. W wielu krajach są one przetwarzane w sposób bardzo niebezpieczny dla ludzi i lokalnego środowiska.
Prawo do naprawy oraz plan działania dotyczący gospodarki o obiegu zamkniętym to krok w dobrym kierunku. Ważne jest jednak, aby przepisy te były skuteczne i zachęcały firmy do przechodzenia na cyrkularne modele biznesowe. Chcielibyśmy, aby UE skupiła się również na etapach wstępnych (upstream). Dla naszych polityków zarówno w Szwecji, jak i w UE niezwykle istotne jest, aby nie koncentrować się wyłącznie na końcu życia produktu. Najważniejsza uwaga powinna być skierowana na początkowe etapy – wydobycie zasobów i fazę produkcji.
Czy rynek jest gotowy?
Zachęcamy konsumentów, firmy oraz sektor publiczny do zakupu używanej elektroniki. Wiemy, że rynek jest gotowy, ponieważ już prowadzimy na nim działalność. Jest on jednak bardziej dojrzały dla konsumentów niż dla firm, co widać w dzisiejszych zachowaniach klientów indywidualnych. W rzeczywistości 77% obywateli UE wolałoby naprawić swoje urządzenia, niż je wymieniać.
Wspólnie z branżą możemy dostarczać używaną elektronikę wysokiej jakości, objętą gwarancją i w przystępnych cenach. Wierzymy, że nie ma powodów, by rezygnować z zakupu używanych przedmiotów. Z naszego doświadczenia wynika jednak, że istnieją przeszkody i duża luka wiedza, z którymi musimy się teraz zmierzyć, aby móc skalować te działania i coś zmienić. Przykładowo, sektor publiczny deklaruje chęć przejścia na bardziej zrównoważoną konsumpcję, a my jesteśmy gotowi to zapewnić. Mimo to wciąż widzimy zamówienia publiczne nastawione na zakup nowej elektroniki. Otrzymujemy pytania od różnych firm o to, jak ponownie wykorzystać posiadane urządzenia elektroniczne, podczas gdy same chcą kupować nowe. Brak tu równowagi. Rynek potrzebuje lekkiego impulsu w dobrym kierunku i dlatego UE musi promować bardziej zrównoważone zamówienia publiczne, a także produkcję i gospodarkę odpadami.
O firmie GIAB
Naszym pomysłem na biznes jest opracowywanie i wdrażanie w organizacjach procedur opartych na gospodarce obiegu zamkniętego. GIAB działa w Szwecji i Norwegii, a w kolejce czekają Dania i Finlandia. W ciągu ostatnich kilku lat firma GIAB stała się ekspertem w dziedzinie gospodarki obiegu zamkniętego i dowodem na to, że prowadzenie rentownego biznesu w zrównoważony sposób jest jak najbardziej możliwe.

