Notujemy ogólnoświatowy wzrost standardu życia, a konsumpcja produktów rośnie w rekordowym tempie. Cyfrowe paszporty produktów to proponowane rozwiązanie, które ma wspierać bardziej zrównoważoną produkcję, cyrkularne modele biznesowe oraz świadome decyzje zakupowe.
Jeśli chodzi konkretnie o sprzęt elektryczny i elektroniczny (EE), w Unii Europejskiej zużywamy obecnie ponad 20 kg takich produktów na osobę rocznie. Do tej grupy należą pralki, odkurzacze, lodówki, komputery, telewizory i telefony komórkowe. Niestety, produkty te są często używane zaledwie przez kilka lat, a potem trafiają na wyrzutki. Co gorsza, część z nich jest wyrzucana, mimo że nadal działa i mogłaby posłużyć komuś innemu.
Krótki cykl życia produktów EE sprawia, że elektroodpady są najszybciej rosnącym strumieniem odpadów na świecie, ze roczną stopą wzrostu wynoszącą nieco ponad 4 procent. Produkty EE są również bardzo zasobochłonne w produkcji, co sprawia, że warto się na nich skupić, aby zmniejszyć przyszły wpływ na środowisko.
30 marca 2022 roku Komisja Europejska zaproponowała pakiet środków legislacyjnych w ramach Europejskiego Zielonego Ładu oraz planu działania dotyczącego gospodarki obiegu zamkniętego (CEAP). Pakiet ten ma na celu sprawienie, aby niemal wszystkie towary fizyczne w UE, w tym produkty EE, były bardziej zrównoważone, cyrkularne i energooszczędne przez cały okres swojego życia.
Elementem proponowanego rozporządzenia w sprawie ekoprojektu dla zrównoważonych produktów oraz jednym z kluczowych działań w ramach CEAP jest wprowadzenie cyfrowego paszportu produktu (DPP). Ambicją jest stworzenie podstaw pod stopniowe wprowadzanie paszportów produktów w co najmniej trzech kluczowych obszarach do 2024 roku. Obejmują one tekstylia, budownictwo, baterie przemysłowe i do pojazdów elektrycznych, a także co najmniej jeden z najważniejszych zidentyfikowanych łańcuchów wartości w ramach CEAP, taki jak elektronika użytkowa, opakowania lub żywność.
Celem paszportu produktu jest gromadzenie danych o produkcie i jego łańcuchu dostaw oraz udostępnianie tych informacji tak, aby wszyscy interesariusze, w tym konsumenci, mogli lepiej zrozumieć używane przez siebie produkty i ich wpływ. Większa dostępność i śledzenie danych mają ułatwić przejście na gospodarki obiegu zamkniętego.
Główne obszary, w których paszporty produktów mają przynieść zmianę, to:
- Bardziej zrównoważona produkcja
Zwiększanie efektywności materiałowej i energetycznej, wydłużanie życia produktów oraz optymalizacja ich użytkowania. - Cyrkularne modele biznesowe
Umożliwienie firmom wdrażania modeli biznesowych opartych na usługach i naprawach. - Świadome decyzje zakupowe
Pomaganie konsumentom w dokonywaniu bardziej zrównoważonych wyborów i monitorowaniu ich wpływu. - Weryfikacja zgodności z wymogami prawnymi
Zarządzanie unijną rejestracją norm i certyfikatów, które spełnia dany produkt.
Możesz wpłynąć na zakres paszportów produktów, włączając się w jedną z inicjatyw, w ramach których są one omawiane. Przykładowo, w ramach projektu Trace4Value (Traceability For Sustainable Value Chains) trwa obecnie dyskusja na temat tego, które produkty powinny jako pierwsze otrzymać paszporty produktów, jakie dane powinny się w nich znaleźć oraz wielu innych kwestii. Projekt Trace4Value zgromadził interesariuszy z kilku branż, aby stawić czoła wyzwaniom związanym z transformacją cyrkularną.
W obszarze produktów EE funkcjonuje inicjatywa KEEP. Od 2018 roku jej celem jest opracowanie systemu śledzenia produktów EE w celu wspierania i usprawniania zrównoważonej produkcji, ponownego użycia oraz recyklingu materiałowego. Na stronie internetowej projektu można przetestować prototyp paszportu produktu oraz rodzaj danych, które mogłyby się w nim znaleźć.
Paszporty produktów prawdopodobnie staną się rzeczywistością w niedalekiej przyszłości. Sposób ich działania oraz zawarte w nich dane są obecnie analizowane i zainteresowane strony mogą mieć na nie wpływ. Ponieważ paszporty produktów mogą przynieść znaczne korzyści biznesowe, istnieje wiele powodów, dla których organizacje powinny włączyć się w ten proces na wczesnym etapie. Świetnym sposobem na to jest udział w jednym z wyżej wymienionych aktywnych projektów badawczych lub inicjatyw.

Andreas Nobell kieruje rozwojem TCO Certified. Interesuje się śledzeniem pochodzenia produktów oraz poszukiwaniem rozwiązań rosnącego problemu elektroodpadów.
