Wereldwijd stijgt de levensstandaard en de consumptie van producten bereikt recordhoogten. Digitale productpaspoorten zijn een voorgestelde oplossing om duurzamere productie, circulaire bedrijfsmodellen en weloverwogen aankoopbeslissingen te ondersteunen.

Andreas Nobell
Blog door:
Andreas Nobell

Eerder gepubliceerd in Aktuell Hållbarhet en Environnement-Magazine

Specifiek voor elektrische en elektronische producten consumeren we in de EU inmiddels meer dan 20 kg aan producten per persoon per jaar. Denk hierbij aan wasmachines, stofzuigers, koelkasten, computers, tv's en mobiele telefoons. Helaas worden deze producten vaak slechts een paar jaar gebruikt voordat ze worden weggedaan. Erger nog, sommige producten worden al weggegooid terwijl ze nog werken en door iemand anders gebruikt zouden kunnen worden.

De korte levensduur van elektrische en elektronische producten draagt eraan bij dat e-waste de snelst groeiende afvalstroom ter wereld is, met een jaarlijkse groei van iets meer dan 4 procent. Ook vergt de productie van deze producten veel grondstoffen, waardoor het belangrijk is om hierop te focussen om de toekomstige impact op het milieu te beperken.

Op 30 maart 2022 stelde de Europese Commissie een pakket wetgevingsmaatregelen voor als onderdeel van de Europese Green Deal en het Actieplan voor een circulaire economie (CEAP). Dit wetgevingspakket is erop gericht om bijna alle fysieke goederen in de EU, waaronder elektrische en elektronische producten, gedurende hun hele levenscyclus duurzamer, circularer en energiezuiniger te maken.

Onderdeel van de voorgestelde verordening inzake ecologisch ontwerp voor duurzame producten en een belangrijke maatregel in het CEAP is de introductie van een digitaal productpaspoort (DPP). De ambities zijn erop gericht om tegen 2024 de basis te leggen voor de geleidelijke introductie van productpaspoorten in ten minste drie belangrijke productgebieden. Dit betreft textiel, bouw, industriële en elektrische voertuigbatterijen, en ten minste een van de belangrijkste geïdentificeerde waardeketens in het CEAP, zoals consumentenelektronica, verpakkingen of voeding.

Het doel van een productpaspoort is om gegevens over een product en de bijbehorende toeleveringsketen te verzamelen en deze informatie beschikbaar te stellen. Zo kunnen alle belanghebbenden, inclusief consumenten, een beter inzicht krijgen in de producten die ze gebruiken en de impact daarvan. Deze grotere beschikbaarheid en traceerbaarheid van gegevens zijn bedoeld om de overgang naar een circulaire economie te vergemakkelijken.

De belangrijkste gebieden waarin productpaspoorten het verschil moeten maken zijn:

  • Duurzamere productie
    Het verhogen van de materiaal- en energie-efficiëntie, het verlengen van de levensduur van producten en het optimaliseren van het productgebruik.
  • Circulaire bedrijfsmodellen
    Bedrijven in staat stellen om bedrijfsmodellen te implementeren die gebaseerd zijn op service en reparatie.
  • Weloverwogen aankoopbeslissingen
    Consumenten helpen om duurzamere keuzes te maken en hun impact te volgen.
  • Naleving van wettelijke verplichtingen verifiëren
    Het beheren van een EU-brede registratie van normen en certificeringen waaraan een product voldoet.

U kunt invloed uitoefenen op de reikwijdte van productpaspoorten door deel te nemen aan een van de initiatieven waarin deze worden besproken. Zo loopt er momenteel binnen het project Trace4Value (Traceability For Sustainable Value Chains) een discussie over welke producten als eerste een productpaspoort moeten krijgen, welke gegevens hierin moeten worden opgenomen en nog veel meer vragen. Trace4Value brengt belanghebbenden uit verschillende industrieën samen om de uitdagingen van de circulaire transitie aan te pakken.

Op het gebied van elektrische en elektronische producten is er het KEEP-initiatief. Sinds 2018 ligt hun focus op het ontwikkelen van een natraceersysteem voor elektrische en elektronische producten om duurzame productie, hergebruik en materiaalterugwinning te bevorderen en te stroomlijnen. Op de website van het project kunt u een prototype van een productpaspoort testen en zien welk type gegevens hierin kan worden opgenomen.

We zullen productpaspoorten in de nabije toekomst waarschijnlijk werkelijkheid zien worden. Hoe ze gaan werken en welke gegevens ze bevatten, wordt momenteel onderzocht en kan worden beïnvloed door betrokken partijen. Omdat productpaspoorten aanzienlijke zakelijke voordelen kunnen bieden, zijn er volop redenen voor organisaties om al in een vroeg stadium mee te doen. Een goede manier hiervoor is deelname aan een van de actieve onderzoeksprojecten of eerdergenoemde initiatieven.

Andreas Nobell

Andreas Nobell leidt de ontwikkeling van TCO Certified. Hij is geïnteresseerd in traceerbaarheid en het vinden van oplossingen voor het steeds groter wordende probleem van e-waste.