Wprowadzenie nowego prawodawstwa, Federalnej ustawy o zamówieniach publicznych w Szwajcarii, ułatwiło osobom dokonującym zakupów sprawianie, aby zamówienia IT były bardziej zrównoważone. Jednak zdaniem Stefana Zweiliego, Tender & Vendor Manager w Standard Workplace Swiss Government, należy zrobić więcej, aby ograniczyć wpływ zamówień publicznych w sektorze IT na społeczeństwo i środowisko. Opinie przedstawione w tym wywiadzie są osobistymi poglądami Zweiliego.

Gabriella Mellstrand
Autor bloga:
Gabriella Mellstrand

Global Marketing & Communications Director

W jakim punkcie znajduje się Szwajcaria pod względem zrównoważonych zamówień?

Zrównoważone zamówienia publiczne są w Szwajcarii stosunkowo nowe i ostatnio bywały pomijane. Jednak gruntowna reforma Federalnej ustawy o zamówieniach publicznych oraz wprowadzenie szwajcarskiej Strategii Zamówień na lata 2021–2030, z których oba dokumenty weszły w życie w styczniu 2021 roku, zwiększyły liczbę osób dokonujących zakupów, które uwzględniają obecnie kryteria zrównoważonego rozwoju w swoich procesach zakupowych.

Dlaczego chcesz, aby zamówienia były bardziej zrównoważone?

Oczywiście w zamówieniach publicznych zawsze istotną rolę odgrywa czynnik finansowy. Tradycyjne podejście wskazuje, że względy finansowe są sprzeczne z celami zrównoważonego rozwoju. Ale czy tak musi być? Dlaczego nie możemy sprawić, aby zamówienia były tak odpowiedzialne środowiskowo i społecznie, jak to możliwe? Przepisy dotyczące zamówień publicznych wprowadzone na początku ubiegłego roku dają nam między innymi większą swobodę w zadawaniu bardziej konkretnych pytań dotyczących wpływu na środowisko i kryteriów społecznych związanych z produkcją sprzętu IT, a także kosztów cyklu życia.

Jakie są główne czynniki napędowe zrównoważonych zamówień?

Zweili wskazuje pięć następujących obszarów jako kluczowe dla zwiększenia zrównoważonego charakteru zamówień:

  1. Akceptacja ze strony producentów i klientów, że urządzenia teleinformatyczne mogą i powinny być używane co najmniej o 20% dłużej niż ma to miejsce obecnie. W idealnym scenariuszu laptopy byłyby używane przez pięć lat, monitory przez sześć lat, a smartfony przez trzy do czterech lat.
  2. Jednolite, porównywalne i przejrzyste mierzenie emisji CO2 w całym cyklu życia urządzenia.
  3. Przejrzystość łańcucha dostaw poprzez zastosowanie jednolitego kodowania we wszystkich częściach łańcucha dostaw.
  4. Akceptacja branżowa i działania na rzecz ograniczenia ilości odpadów elektronicznych oraz zwiększenia długoterminowego użytkowania i ponownego użycia sprzętu, który został poddany regeneracji lub modernizacji, w kierunku większej gospodarki o obiegu zamkniętym.
  5. Kryteria zrównoważonego rozwoju muszą być wiarygodne, zrozumiałe i możliwe do zweryfikowania przez zaufane, niezależne podmioty oraz zweryfikowane.

Jaka jest Twoja rada dla innych kupujących? Od czego powinni zacząć?

class="img-responsive
Zweili jest dumny z tego, że jest częścią małej, ale niestrudzonej grupy, która codziennie popiera innowacyjne, zrównoważone zamówienia. Jest również dumny z przynależności do organizacji, która pozwala na takie innowacje i wspiera jego pasję.

Nie ma znaczenia, od czego zaczniesz. Kluczowe jest, aby zacząć teraz. Zachęcałbym również osoby dokonujące zakupów do ułatwiania naprawy urządzeń, a tym samym wydłużania ich cyklu życia.

Jeśli chodzi o obowiązkowe kryteria techniczne, zalecam wymaganie urządzeń spełniających wymogi TCO Certified przez cały okres trwania umów. Dlaczego?

  1. Urządzenia spełniające wymogi TCO Certified są zgodne z szwajcarskimi i unijnymi przepisami ekologicznymi.
  2. Certyfikowane urządzenie musi spełniać wszystkie kryteria TCO Certified, w przeciwnym razie nie otrzyma certyfikatu ani etykiety TCO Certified.
  3. Co najważniejsze, niezależne podmioty zawsze weryfikują zgodność z kryteriami, w przeciwieństwie do innych etykiet, które pozwalają na deklaracje własne przy „przyznawaniu” etykiety.

Jeśli chcesz, aby Twoje zamówienia IT były bardziej zrównoważone, wyobraź sobie ten proces w postaci piramidy. Zacznij od góry od zestawu podstawowych, obowiązkowych wymagań. Stamtąd z czasem możesz dodawać kolejne wymagania i cele.

Zweili wyjaśnia, że piramida ambicji może wyglądać mniej więcej tak:

Poziom 1, podstawowe wymagania, obowiązkowe: ogólne warunki, które obejmują przestrzeganie konwencji podstawowych MOP, przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, równego traktowania kobiet i mężczyzn w zakresie wynagrodzeń oraz przestrzegania praw środowiskowych.

Poziom 2, dobre praktyki, obowiązkowe: zgodność z minimalnymi prawnymi wymogami środowiskowymi poszczególnych krajów.

Poziom 3 i 4, wzór do naśladowania i punkt odniesienia, kryteria opcjonalne: dodatkowa wartość, na przykład mniejsze zużycie energii, możliwość naprawy, dostępność części zamiennych, mniejsze zużycie CO2e, sprzęt wykonany z tworzywa sztucznego pochodzącego z recyklingu, minimalizacja opakowań z tworzyw sztucznych i wyeliminowanie niepotrzebnych kabli.

class="img-responsive

Wszystkie poziomy i kryteria musiałby być regularnie weryfikowane, co najmniej co trzy lata, i w razie potrzeby aktualizowane.

Przejrzystość dotyczy wszystkich poziomów. Twierdzenia, że wyżej wymienione aspekty zrównoważonego rozwoju są spełnione, są mile widziane, ale nie są wiarygodne. Publikowanie raportów na temat wpływów środowiskowych i społecznych, kosztów cyklu życia itp. buduje zaufanie i przejrzystość.

Jak duże znaczenie miała polityka publiczna dla zwiększenia zrównoważonego charakteru zamówień publicznych w Szwajcarii?

Polityka publiczna bez wątpienia była ważną siłą napędową. To jednak nie wszystko. Zmiany w przepisach i presja polityczna również miały decydujące znaczenie. Innymi ważnymi czynnikami były regulacje środowiskowe i społeczne, które ustalają minimalne wymagania dotyczące standardów produkcji i cyklu życia.

W Szwajcarii – państwie federalnym z demokracją bezpośrednią – ustawy mogą być zmieniane wyłącznie we współpracy polityków i obywateli. Szwajcarski system prawny obejmuje już różne przepisy społeczne i środowiskowe, rozporządzenia oraz dyrektywy administracyjne. Są one jednak niewystarczające w przypadku zamówień publicznych. Instytucje zamawiające potrzebują jasnych ram politycznych i wsparcia dla zrównoważonych zamówień. Oprócz wymogów prawnych kluczowe znaczenie mają fundamentalne decyzje na szczeblu politycznym oraz publiczne deklaracje kadry zarządzającej wyższego szczebla.

Działy zamówień potrzebują również skutecznych narzędzi w postaci centralnych baz wiedzy na temat zrównoważonego rozwoju, wytycznych, kart informacyjnych, strategii zamówień lub przykładów dobrych praktyk, które wspierają je w pracy i określają oczekiwania wobec zrównoważonych zamówień publicznych.

W 2019 roku weszła w życie najnowsza wersja instrukcji administracyjnej dotyczącej zamówień: Norma Zasobów i Środowiska dla Zamówień Infrastruktury ICT. Zapewnia ona przetestowane pod kątem prawnym i możliwe do zastosowania w praktyce kryteria zamówień. Określa ona na przykład, że certyfikaty TCO Certified dla monitorów muszą być dostarczane, aby spełnić minimalne prawne wymagania środowiskowe. W sierpniu 2022 roku wydano zaktualizowaną wersję. Kryteria należy sprawdzać co roku, aby upewnić się, że są aktualne i poprawne.

Zweili zwraca uwagę, że jego organizacja w dalszym ciągu krytycznie monitoruje rynek, aby sprawdzać, czy dostępna jest wystarczająca liczba urządzeń, które spełniają również określone kryteria w przetargach publicznych.

Zdaniem Zweiliego narzędzie TCO Certified Product Finder jest w tym względzie cennym pomocnikiem. Choć funkcja „porównaj” mogłaby zostać ulepszona. W kategoriach smartfonów, stacji dokujących USB-C i drukarek wielofunkcyjnych obecnie albo nie ma kryteriów, albo nie ma wystarczającej liczby certyfikowanych urządzeń, aby wymagać TCO Certified w tych grupach produktów. Dostępność urządzeń i akcesoriów na dużą skalę to podstawowy wymóg w zamówieniach publicznych – dodaje Zweili.

Konkretne cele oraz wybrane kryteria środowiskowe i społeczne dla poszczególnych obszarów zamówień mają kluczowe znaczenie. Ponadto zarządzanie, wytyczne strategiczne, narzędzia, standardowe kryteria dla określonych grup produktów oraz ciągłe szkolenia to ważne uzupełnienia sprzyjające skutecznemu rozwijaniu zrównoważonych zamówień publicznych – podsumowuje Zweili.

Gabriella Mellstrand

Gabriella Mellstrand jest Global Marketing & Communications Director w TCO Development. Jej pasją od zawsze jest zrównoważony rozwój i ochrona środowiska. Gabriella jest również miłośniczką dobrego jedzenia i prowadzi konto w social media, na którym dzieli się wieloma wskazówkami dotyczącymi lokalnych restauracji i różnych potraw.