De komst van nieuwe wetgeving, de Federale Wet op de Overheidsopdrachten in Zwitserland, heeft het voor inkopers gemakkelijker gemaakt om de inkoop van IT duurzamer te maken. Volgens Stefan Zweili, Tender & Vendor Manager bij Standard Workplace Swiss Government, is er echter meer nodig om de sociale en milieueffecten van de inkoop van IT in de publieke sector te verminderen. De uitspraken in dit interview zijn de persoonlijke mening van Zweili.

Gabriella Mellstrand
Blog door:
Gabriella Mellstrand

Global Marketing & Communications Director

Hoe staat Zwitserland ervoor op het gebied van duurzaam inkopen?

Duurzaam inkopen door de overheid is relatief jong in Zwitserland en werd tot voor kort nog wel eens over het hoofd gezien. Dankzij een ingrijpende herziening van de federale wet op overheidsopdrachten en de invoering van de Zwitserse Inkoopstrategie 2021 tot 2030, die beide in januari 2021 van kracht zijn geworden, nemen echter steeds meer inkopers duurzaamheidscriteria op in hun inkoopprocessen.

Waarom wilt u inkoop duurzamer maken?

Uiteraard speelt een financieel aspect altijd een grote rol bij overheidsopdrachten. Volgens de conventionele gedachte staan financiële overwegingen haaks op duurzaamheidsdoelen. Maar moet dat wel zo zijn? Waarom kunnen we inkoop niet zo milieu- en sociaal verantwoord mogelijk maken? De inkoopwetgeving die begin vorig jaar van kracht is geworden, geeft ons onder meer meer ruimte om specifiekere vragen te stellen over de milieueffecten en sociale criteria rond de productie van IT-apparatuur, evenals de levenscycluskosten.

Wat zijn de belangrijkste drijfveren voor duurzaam inkopen?

Zweili noemt de volgende vijf gebieden als cruciaal om inkoop duurzamer te maken:

  1. Acceptatie door fabrikanten en klanten dat ICT-apparaten minstens 20% langer kunnen en moeten worden gebruikt dan nu vaak het geval is. Ideaal gezien worden notebooks vijf jaar gebruikt, monitoren zes jaar en smartphones drie tot vier jaar.
  2. Eenduidige, vergelijkbare en transparante meetbaarheid van CO2-emissies over de gehele levenscyclus van een apparaat.
  3. Transparantie in de toeleveringsketen door het gebruik van uniforme codering in alle onderdelen van de toeleveringsketen.
  4. Accepteren door de industrie en actie ondernemen om e-waste te verminderen en het langer gebruik en hergebruik van gerepareerde of geüpgradede apparatuur te stimuleren, in de richting van meer circulariteit.
  5. Duurzaamheidscriteria moeten aannemelijk zijn, begrijpelijk en verifieerbaar door betrouwbare, onafhankelijke verifiers, en worden geverifieerd.

Wat is uw advies aan andere inkopers? Waar moeten ze beginnen?

class="img-responsive
Zweili is er trots op dat hij deel uitmaakt van een kleine maar onvermoeibare groep die innovatieve en duurzame inkoop elke dag een stap verder brengt. Hij is er ook trots op dat hij behoort tot een organisatie die dergelijke innovaties mogelijk maakt en zijn passie ondersteunt.

Het maakt niet uit waar u begint. Het belangrijkste is dat u nu begint. Ik zou inkopers ook willen oproepen om het gemakkelijker te maken om apparaten te repareren en zo hun levensduur te verlengen.

Wat betreft verplichte technische criteria raad ik aan om voor de gehele contractperiode om apparaten te vragen die voldoen aan TCO Certified. Waarom?

  1. Apparaten die voldoen aan TCO Certified voldoen aan de Zwitserse en EU-ecowetgeving.
  2. Een gecertificeerd apparaat moet voldoen aan alle criteria van TCO Certified, anders ontvangt het het certificaat of label van TCO Certified niet.
  3. En wat cruciaal is: onafhankelijke verifiers verifiëren altijd of aan de criteria wordt voldaan, in tegenstelling tot andere labels waarbij zelfverklaringen zijn toegestaan voor het verkrijgen van het label.

Als u uw IT-inkoop duurzamer wilt maken, zie het proces dan als een piramide. Begin bovenaan met een set basiseisen die verplicht zijn. Van daaruit kunt u na verloop van tijd extra eisen en doelen toevoegen.

Zweili legt uit dat een ambitiepiramide er ongeveer zo kan uitzien:

Niveau 1, basiseisen, verplicht: algemene voorwaarden, waaronder naleving van de fundamentele verdragen van de ILO, regels voor gezondheid en veiligheid op het werk, gelijke behandeling van mannen en vrouwen met betrekking tot gelijke beloning, en naleving van milieurechten.

Niveau 2, goede praktijken, verplicht: naleving van de minimale wettelijke milieu-eisen van de betreffende landen.

Niveau 3 en 4, voorbeeldfunctie en koploper, optionele criteria: extra toegevoegde waarde, zoals minder energieverbruik, reparatiemogelijkheden, beschikbaarheid van reserveonderdelen, lager CO2e-verbruik, apparatuur gemaakt van gerecycled plastic, minder plastic verpakkingen en het weglaten van overbodige kabels.

class="img-responsive

Alle niveaus en criteria moeten regelmatig worden gecontroleerd, ten minste om de drie jaar, en zo nodig worden bijgewerkt.

Transparantie geldt voor alle niveaus. Beweringen dat aan de bovenstaande duurzaamheidsaspecten wordt voldaan, zijn welkom, maar niet geloofwaardig. Het publiceren van rapporten over milieu- en sociale impact, levenscycluskosten, enzovoort, zorgt voor vertrouwen en transparantie.

Hoe belangrijk is overheidsbeleid geweest om openbare aanbestedingen in Zwitserland duurzamer te maken?

Overheidsbeleid is duidelijk een belangrijke drijfveer geweest. Dit is echter niet het hele verhaal. Wetswijzigingen en politieke druk waren eveneens doorslaggevend. Andere belangrijke factoren waren milieu- en sociale voorschriften die minimumvereisten stellen op het gebied van productienormen en levenscyclus.

In Zwitserland — een federale staat met directe democratie — kunnen wetten alleen worden gewijzigd door politici en de burgers die samenwerken. Het Zwitserse rechtssysteem omvat al diverse sociale en milieuwetten, verordeningen en bestuursrichtlijnen. Deze zijn echter onvoldoende voor openbare aanbestedingen. Inkooporganisaties hebben een duidelijk politiek kader en steun nodig voor duurzame inkoop. Naast wettelijke vereisten zijn fundamentele beslissingen op politiek niveau en publieke uitspraken van het topmanagement cruciaal.

Inkoopafdelingen hebben ook effectieve instrumenten nodig in de vorm van centrale kennisbanken over duurzaamheid, richtlijnen, factplekken, inkoopstrategieën of voorbeelden van best practices die hen ondersteunen bij hun werk en de verwachtingen voor duurzame openbare aanbestedingen uiteenzetten.

In 2019 trad de nieuwste versie van een bestuursrichtlijn voor inkoop in werking: de Resource and Environmental Standard for the Procurement of ICT Infrastructure. Deze biedt juridisch getoetste en werkbare inkoopcriteria. Er wordt daarin bijvoorbeeld gespecificeerd dat certificaten van TCO Certified voor monitoren moeten worden overlegd om aan de minimale wettelijke milieu-eisen te voldoen. In augustus 2022 werd de bijgewerkte versie uitgebracht. Controleer de criteria elk jaar om te maken dat ze up-to-date en juist zijn.

Zweili wijst erop dat zijn organisatie de markt kritisch blijft volgen om te controleren of er voldoende apparaten beschikbaar zijn die ook voldoen aan de gespecificeerde criteria bij openbare aanbestedingen.

Volgens Zweili is de TCO Certified Product Finder hierbij een waardevol hulpmiddel. Waarbij de 'vergelijk'-functie nog verbeterd zou kunnen worden. In de categorieën smartphones, USB-C-dockingstations en multifunctionele printers zijn er momenteel ofwel geen criteria, ofwel onvoldoende gecertificeerde apparaten om TCO Certified te kunnen verplichten in deze productgroepen. De beschikbaarheid van apparaten en accessoires op schaal is een basisvereiste voor openbare aanbestedingen, voegt Zweili eraan toe.

Concrete doelen en geselecteerde milieu- en sociale criteria voor individuele inkoopgebieden zijn essentieel. Daarnaast zijn governance, strategische richtlijnen, tools, standaardcriteria voor specifieke productgroepen en doorlopende training belangrijke toevoegingen om duurzame openbare aanbestedingen met succes te bevorderen, zo besluit Zweili.

Gabriella Mellstrand

Gabriella Mellstrand is de Global Marketing & Communications Director bij TCO Development. Ze heeft al haar hele leven belangstelling voor duurzaamheid en het milieu. Gabriella is daarnaast een levensgenieter die een socialmedia-account beheert waarop ze veel tips deelt over lokale restaurants en verschillende gerechten.