Afbeelding: Jeppe Schilder/Diakonia-PMU
Conflictmineralen die in IT-producten worden gebruikt, financieren oorlogen en jagen schendingen van de mensenrechten aan
Het is bekend dat conflictmineralen die in IT-producten worden gebruikt, oorlogen en schendingen van de mensenrechten aanwakkeren. Onveilige mijnbouwpraktijken leiden bovendien tot ernstige gezondheidsproblemen bij werknemers en tasten het milieu aan in de gemeenschappen waar zij wonen.
Bijna 40 procent van de hedendaagse interne conflicten houdt op de een of andere manier verband met natuurlijke hulpbronnen. Mineralen zoals tin, tantaal, wolfraam, goud en kobalt worden gebruikt in vitale onderdelen van IT-producten en zijn gekoppeld aan gewapende conflicten en schendingen van de mensenrechten in de regio's waar ze worden gewonnen. Gedwongen arbeid en kinderarbeid komen veel voor, evenals geweld, corruptie en grootschalige aantasting van het milieu.
Giftige stoffen zoals kwik worden gebruikt om de mineralen te ontginnen. Werknemers komen met deze stoffen in aanraking zonder beschermende kleding en ook bodem en water raken hierdoor vervuild. Deze overwegend kleinschalige en ambachtelijke mijnen bevinden zich grotendeels in afgelegen gebieden met weinig infrastructuur en beperkte toegang tot gezondheidszorg.
Conflictmineralen financieren oorlogsvoering
Problemen doen zich vaak voor in landen met waardevolle voorraden aan natuurlijke hulpbronnen en met een zwakke of niet-bestaande overheid. Om de winstgevende mijnbouwsector te controleren, bezetten gewelddadige guerrillagroepen of strijdkrachten een gebied, misbruiken ze werknemers en gebruiken ze de opbrengst van de mineraalverkoop om verdere conflicten te financieren. De mineralen worden vaak illegaal verhandeld en om hun activiteiten in stand te houden, verzetten deze groepen zich tegen inspanningen om vrede te bereiken en ondermijnen ze die. De ontwikkeling van het maatschappelijk middenveld en een democratische, stabiele regering zou wet- en regelgeving met zich meebrengen die dergelijke illegale activiteiten kan voorkomen.
De situatie wordt extra complex doordat een meerderheid van de mijnen ambachtelijk en kleinschalig is, wat de controle bemoeilijkt. Waar industriële mijnbouw wereldwijd werk biedt aan 7 à 9 miljoen mensen, zijn meer dan 100 miljoen mensen in 80 landen actief in de ambachtelijke en kleinschalige mijnbouw.
Een abrupt einde maken aan de illegale handel zou daarom leiden tot een humanitaire crisis. Daarom proberen internationale instellingen, wetgevers en ngo's manieren te vinden om de situatie te verbeteren voor gemeenschappen die afhankelijk zijn van mijnbouwactiviteiten in conflictgebieden.
Initiatieven van verschillende belanghebbenden gericht op verantwoordelijkheid en traceerbaarheid
Verschillende initiatieven zetten zich in voor veiligere werkomstandigheden, het uitbannen van kinderarbeid en een betere traceerbaarheid van het gewonnen materiaal, van de mijn tot aan de smelterij en uiteindelijk de productie en assemblage.