Praca przymusowa i szkodliwe warunki pracy mogą występować na każdym etapie produkcji — od wydobycia surowców, przez produkcję podzespołów, aż po montaż końcowy. Dla nabywców rodzi to kluczowe pytanie: jak dokonywać odpowiedzialnych wyborów, skoro najpoważniejsze zagrożenia są ukryte w łańcuchu dostaw?
Autor: Dmytro Kapotia, specjalista ds. wsparcia w zakresie zrównoważonych zakupów w Europie Wschodniej.
Złożone wyzwanie
Ogromna złożoność sektora IT utrudnia ustalenie, skąd pochodzą surowce i w jaki sposób traktowani są pracownicy. Dlatego wielu nabywców decyduje się zajmować kwestiami odpowiedzialności społecznej na poziomie lokalnym, często pomijając takie zagadnienia, jak współczesne niewolnictwo, sprawiedliwe wynagrodzenia oraz warunki zatrudnienia związane z produktami, które pozyskują.
Problemy te często mają swoje źródło w dalszych ogniwach łańcuchów dostaw, z dala od miejsc, w których produkty są sprzedawane i wykorzystywane. W rezultacie między konsumentami, osobami doświadczającymi współczesnego niewolnictwa oraz menedżerami łańcuchów dostaw istnieje „odległość psychologiczna”. Ignorowanie tych zagrożeń może prowadzić do zakłóceń w dostawach, utraty reputacji oraz przyszłych barier w dostępie do rynku, ale co ważniejsze – mamy moralny obowiązek wobec osób, których ta sytuacja dotyczy.
Złożone wyzwanie
Ogromna złożoność sektora IT utrudnia ustalenie, skąd pochodzą surowce i w jaki sposób traktowani są pracownicy. Dlatego wielu nabywców decyduje się zajmować kwestiami odpowiedzialności społecznej na poziomie lokalnym, często pomijając takie zagadnienia, jak współczesne niewolnictwo, sprawiedliwe wynagrodzenia oraz warunki zatrudnienia związane z produktami, które pozyskują.
Problemy te często mają swoje źródło w dalszych ogniwach łańcuchów dostaw, z dala od miejsc, w których produkty są sprzedawane i wykorzystywane. W rezultacie między konsumentami, osobami doświadczającymi współczesnego niewolnictwa oraz menedżerami łańcuchów dostaw istnieje „odległość psychologiczna”. Ignorowanie tych zagrożeń może prowadzić do zakłóceń w dostawach, utraty reputacji oraz przyszłych barier w dostępie do rynku, ale co ważniejsze – mamy moralny obowiązek wobec osób, których ta sytuacja dotyczy.
Autor: Dmytro Kapotia, specjalista ds. wsparcia w zakresie zrównoważonych zakupów w Europie Wschodniej.
Typowe obszary ryzyka
- Surowce – kobalt i minerały z grupy 3TG (cyna, wolfram, tantal, złoto), często kojarzone z wyzyskiem i pracą dzieci.
- Komponenty i podzespoły – nadmierna liczba godzin nadliczbowych, niewolnictwo za długi, opłaty rekrutacyjne uiszczane przez pracowników migrujących, niebezpieczne warunki pracy.
- Montaż końcowy i logistyka – praca tymczasowa lub studencka, charakteryzująca się niejednolitym poziomem zabezpieczeń.
Postępy w zakresie polityki — ale ograniczony wgląd w sytuację
UE wprowadza bardziej rygorystyczne wymogi dotyczące należytej staranności w zakresie praw człowieka i zmierza w kierunku wprowadzenia zakazu wprowadzania do obrotu produktów wytworzonych przy użyciu pracy przymusowej. Chociaż są to ważne kroki, ich faktyczne egzekwowanie nadal stanowi trudność. Łańcuchy dostaw są często długie, rozdrobnione i w dużej mierze niewidoczne, a wielu poddostawców ma siedzibę w krajach, w których przepisy prawa pracy są słabe lub nie są właściwie egzekwowane.
Dlaczego trudno jest działać samodzielnie
Nawet dla dużych nabywców monitorowanie zgodności z przepisami w całym łańcuchu dostaw stanowi ogromne wyzwanie. Wymagałoby to kosztownych audytów, a śledzenie i monitorowanie działań naprawczych jest niezwykle zasobochłonne.
Kwestią jest również siła przetargowa. Pojedynczy nabywca, a nawet grupa nabywców, rzadko dysponuje wystarczającym wpływem, by zmienić praktyki w fabrykach zaopatrujących dziesiątki światowych marek.
Wreszcie, jak wskazuje niedawny artykuł opublikowany w czasopiśmie „Journal of Purchasing and Supply Management”, zidentyfikowanie (nawet zanim zacznie się z tym problemem walczyć!) współczesnego niewolnictwa w łańcuchach dostaw wymaga zaangażowania i współpracy różnych podmiotów dysponujących szerokim zakresem wiedzy specjalistycznej, środków finansowych, dostępu oraz legitymacji. Uznaje się, że organizacje certyfikujące i audytorskie odgrywają ważną rolę w takiej współpracy wielostronnej.
W jaki sposób usługa „ TCO Certified ” pomaga przeciwdziałać zagrożeniom związanym ze współczesnym niewolnictwem
Jako globalny system certyfikacji zrównoważonego rozwoju, „ TCO Certified ” pozwala na rozszerzenie zakresu wymogów dotyczących społecznie odpowiedzialnych zamówień publicznych głębiej w łańcuchu dostaw niż jakikolwiek pojedynczy nabywca:
- Obowiązkowe kryteria społeczne
Produkty posiadające certyfikat muszą spełniać kryteria oparte na lokalnych i międzynarodowych przepisach dotyczących pracy oraz bezpieczeństwa i higieny pracy, a także na Konwencji ONZ o prawach dziecka. - Niezależna weryfikacja
Zgodność z przepisami jest weryfikowana i monitorowana przez niezależnych, akredytowanych ekspertów – co zmniejsza ryzyko „greenwashingu” i „bluewashingu” oraz pomaga zapewnić rzeczywistą ochronę pracowników. - Dalsze działania w związku z działaniami naprawczymi
Niezgodności należy usuwać w określonych terminach, co pomaga zapewnić, że problemy są nie tylko identyfikowane, ale także rozwiązywane. - Przejrzystość i odpowiedzialność
Kryteria wymagają wskazania kluczowych dostawców oraz powierzenia kadrze kierowniczej wyższego szczebla odpowiedzialności za zgodność łańcucha dostaw — co z czasem pozwala na skuteczniejsze wykrywanie i zapobieganie ryzyku. - Accepted Factory List
Fabryki są klasyfikowane do poszczególnych kategorii ryzyka na podstawie wyników w zakresie zrównoważonego rozwoju. Te, które spełniają wymagania, zachowują certyfikat; te, które ich nie spełniają, są z listy usuwane. Zachęca to do wprowadzania długoterminowych usprawnień i umożliwia markom z branży IT wybieranie bardziej odpowiedzialnych fabryk, tworząc w ten sposób zachętę biznesową do działania na rzecz zrównoważonego rozwoju.
Dzięki włączeniu programu „ TCO Certified ” jako integralnej części procesu zakupowego nabywcy rozwiązań IT mogą wyjść poza puste obietnice i podjąć konkretne działania mające na celu ograniczenie ryzyka związanego ze współczesnym niewolnictwem w łańcuchu dostaw.
Aby uzyskać więcej informacji na temat dzisiejszych kryteriów dotyczących łańcucha dostaw — oraz tego, jak będą się one rozwijać w przyszłych generacjach — zapoznaj się z naszym Roadmap for Sustainable IT.


