Zamówienia publiczne są ważnym narzędziem osiągania celów środowiskowych i klimatycznych w UE. Niestety wiele szans jest marnowanych, gdy nie ustala się ambitnych kryteriów środowiskowych. Rozwiązaniem tego problemu są niezależne etykiety zrównoważonego rozwoju, jednak potrzebne są wyraźniejsze regulacje, aby można było z nich korzystać w zamówieniach publicznych we wszystkich krajach. UE może działać lepiej!
Co roku władze publiczne w UE przeznaczają około 2 biliony euro na zakup usług, robót budowlanych i dostaw. Istotną część tej kwoty stanowią produkty IT, czyli kategoria powiązana z wieloma problemami dotyczącymi zrównoważonego rozwoju. Na całym świecie co roku powstaje ponad pięćdziesiąt milionów ton e-odpadów, co odpowiada wadze prawie 4500 wież Eiffla. Duża ich część trafia na wysypiska, powodując zanieczyszczenia, zagrożenia dla zdrowia ludzkiego oraz utratę cennych, ograniczonych zasobów. Siła nabywcza zamówień publicznych jest ogromna, a jej zdolność do kierowania różnych branż w stronę zrównoważonego rozwoju nie powinna być lekceważona.
Ustalenie ambitnych kryteriów zrównoważonego rozwoju w zamówieniach nie jest jednak łatwe, co dotyczy w szczególności produktów IT. Kryteria muszą być stale aktualizowane i zaostrzane, aby nadążać za nowymi wyzwaniami w obszarze zrównoważonego rozwoju i rozwojem technicznym. Ponadto wymagane są duże zasoby i wysoki poziom wiedzy fachowej, aby móc weryfikować zgodność z kryteriami – zarówno na początku, jak i w ujęciu ciągłym. W tym miejscu z pomocą przychodzą niezależne etykiety ekologiczne i certyfikaty zrównoważonego rozwoju. Jednak obecna dyrektywa UE w sprawie zamówień publicznych utrudnia instytucjom zamawiającym w pełni wykorzystać kryteria zrównoważone zawarte w etykiecie zrównoważonego rozwoju oraz towarzyszącą im ciągłą, niezależną weryfikację zgodności z kryteriami.
Problem z obecną dyrektywą polega na tym, że pozostawia ona zbyt wielkie pole do interpretacji, co prowadzi do sytuacji, w której organy w różnych krajach mają odmienne zdanie na temat tego, co jest możliwe. Jeśli Parlament Europejski naprawdę chce wykorzystać zamówienia publiczne jako narzędzie promowania zrównoważonego rozwoju, należy ograniczyć pole do interpretacji i wyjaśnić intencje tak, aby korzystanie z niezależnych etykiet zrównoważonego rozwoju w zamówieniach stało się łatwiejsze w całej UE.
Dyrektywa UE wymaga wyjaśnienia, aby więcej krajów poszło w ślady Danii. Duńska strategia zamówień publicznych stanowi, że wszystkie produkty objęte niezależnymi etykietami zrównoważonego rozwoju muszą być zamawiane przy użyciu jednej z tych etykiet lub za pomocą równoważnych kryteriów zrównoważonego rozwoju. Należy również wymagać ciągłej, niezależnej weryfikacji i monitorowania zgodności z kryteriami.
Nie można oczekiwać, że organy i gminy samodzielnie opracują ambitne kryteria zrównoważonego rozwoju. Weryfikacja zgodności z ustalonymi kryteriami jest jeszcze trudniejszym zadaniem. Zadanie to przytłacza nawet te organizacje, które dysponują wiedzą ekspercką w zakresie każdej kategorii produktów. Ponadto, gdy organizacje jednoczą się wokół tych samych kryteriów zrównoważonego rozwoju i metod weryfikacji, mogą skuteczniej kierować branżę w stronę zrównoważonego rozwoju.
Tytułem przykładu, my w TCO Development, czyli organizacji stojącej za certyfikatem zrównoważonego rozwoju TCO Certified, inwestujemy rocznie ponad 10 000 godzin w opracowywanie kryteriów, a dotyczy to wyłącznie kategorii produktów związanych z IT. Ponadto niezależne organizacje weryfikujące poświęcają ponad 20 000 godzin rocznie na testowanie produktów i weryfikację łańcucha dostaw, aby upewnić się, że spełnione są wszystkie kryteria w TCO Certified.
Parlament Europejski musi ułatwić krajom skopiowanie strategii Danii. Musi on wyraźniej skłaniać sektor publiczny do stosowania niezależnych etykiet zrównoważonego rozwoju w zamówieniach, aby skuteczniej osiągać cele środowiskowe i klimatyczne, ograniczać emisję gazów cieplarnianych, minimalizować ilość odpadów elektronicznych oraz maksymalizować wartość inwestycji w IT. UE może działać lepiej!
Sören jest CEO w TCO Development, a poza zainteresowaniem bardziej zrównoważonymi produktami IT (kto by pomyślał?), uwielbia narciarstwo biegowe, kolarstwo górskie i kajakarstwo morskie.
