Het meten van de klimaatimpact van IT-aankopen is voor veel inkopers een prioriteit, maar op dit moment ontbreken er nauwkeurige en algemeen toepasbare methoden om dit te doen. We kunnen het ons echter niet veroorloven om te wachten tot we over „perfecte“ gegevens beschikken. Het is van essentieel belang dat we onmiddellijk maatregelen nemen om de uitstoot te verminderen.
Ondanks de toenemende aandacht zal het nog minstens tien jaar duren voordat de koolstofvoetafdruk van producten (PCF’s) nauwkeurig kan worden gemeten. Huidige instrumenten, zoals milieuproductverklaringen (EPD’s) en PCF-calculators, beschikken niet over universele normen, waardoor de resultaten vaak sterk uiteenlopen. In sommige gevallen die ik ken, kunnen berekeningen voor identieke producten meer dan 100% van elkaar verschillen vanwege de uiteenlopende methodologieën, aannames en gebruikte gegevensbronnen.
Dit leidt tot een dilemma: hoe kunnen IT-inkopers een evenwicht vinden tussen de noodzaak om de klimaatimpact te meten zonder in de valkuilen van greenwashing te trappen, en tegelijkertijd daadwerkelijke reducties realiseren waar die het meest van belang zijn — namelijk in de toeleveringsketen?
Wat is de CO₂-voetafdruk van een product?
De koolstofvoetafdruk van een product (PCF) is bedoeld om de uitstoot van broeikasgassen (BKG) gedurende de gehele levenscyclus van een product te meten, aan de hand van de methodologie van de levenscyclusanalyse (LCA). Als deze meting goed wordt uitgevoerd, brengt ze de „hotspots“ van de uitstoot in kaart en wijst ze op mogelijkheden tot vermindering. Maar op dit moment zitten PCF’s vol met problemen:
Geen gestandaardiseerde methoden: Verschillende bedrijven en tools hanteren verschillende berekeningsmodellen, en de afbakeningen van de rapportages zijn niet uniform vastgelegd.
Onvolledig toepassingsgebied: Veel PCF’s hanteren een ‘Cradle to Gate’-benadering, waarbij de gebruiksfase van het product buiten beschouwing wordt gelaten.
Uitdagingen op het gebied van Scope 3: Indirecte uitstoot uit de waardeketen van een organisatie is moeilijk te meten. In plaats daarvan wordt deze vaak geschat of buiten beschouwing gelaten, wat leidt tot een aanzienlijke onderschatting van de totale CO₂-voetafdruk.
Inconsistente gegevens: De resultaten verschillen niet alleen per bedrijf, maar zelfs per persoon die de gegevens invoert en de beoordeling uitvoert.
Het resultaat? Onbetrouwbare beoordelingen die productvergelijkingen bemoeilijken en soms misleidend zijn.
Meten of verminderen? We moeten beide doen
Een zorgwekkende trend die we bij inkooporganisaties hebben waargenomen, is dat er steeds meer middelen worden ingezet voor naleving, rapportage en metingen — vaak ten koste van daadwerkelijke vermindering van de klimaatimpact. Als de belangrijkste drijfveer voor het meten van de klimaatimpact van IT het voldoen aan rapportageverplichtingen is, dan missen we de kern van de zaak. Aangezien tot wel 90% van de emissies gedurende de levensduur van een computer in de toeleveringsketen zit (scope 3), moeten we ons gezamenlijk inzetten om die impact te verminderen. We moeten de momenteel beschikbare gegevens gebruiken om de bronnen van het grootste deel van de emissies in kaart te brengen, maar onze belangrijkste focus moet liggen op het terugdringen van die emissies. Alleen dan hebben meten en rapporteren zin.
Zo kunnen we beginnen met het vaststellen van de huidige situatie en het realiseren van verbeteringen:
- Gebruik metingen als leidraad bij het nemen van beslissingen — niet als einddoel.
Wees je bewust van de beperkingen van de CO₂-voetafdruk van producten, maar gebruik deze gegevens om betere IT-strategieën te ontwikkelen. - Focus op Scope 3-reducties in de productiesector.
Hier vindt het overgrote deel van de uitstoot plaats — en hier heeft de druk vanuit de inkoop de grootste invloed. - Gebruik een PCF op jaarbasis om een beeld te krijgen van de uitstoot in de loop van de tijd.
We hebben een model op jaarbasis ontwikkeld dat de klimaatimpact van een product over de gehele levensduur verdeelt. Dit stimuleert een langer gebruik van het product en zet de sector ertoe aan om producten te ontwerpen met het oog op duurzaamheid, waardoor de jaarlijkse voetafdruk wordt verkleind. Inkooporganisaties kunnen deze gegevens raadplegen en een rapport op maat samenstellen in onze Report Generator.
Wat IT-inkopers kunnen doen
- Verleng de levensduur van producten. Hoe langer je IT-producten gebruikt, hoe lager de jaarlijkse CO₂-voetafdruk.
- Blijf meten, maar houd rekening met de beperkingen. Gebruik de PCF-gegevens op jaarbasis als een van de inputfactoren, en maak ook tijd vrij om met je leveranciers in gesprek te gaan over Scope 3.
- Vraag om ‘ TCO Certified ’. Hiermee geef je de sector een nog sterker signaal om de Scope 3-emissies te verminderen.
