Wat is er nodig om over te stappen van een wegwerpcultuur naar een cultuur waarin IT-producten zijn ontworpen om lang mee te gaan, te worden gerepareerd en opnieuw te worden gebruikt? We spraken met twee invloedrijke stemmen binnen de circulaire economie — Ken Webster en Kyle Wiens — die aangeven dat de oplossing ligt in het waarderen van een lange levensduur, het integreren van verantwoordelijkheid in het productontwerp en het veranderen van hoe we zowel afval als waarde zien.
“We willen van een lineaire economie naar een circulaire economie, omdat IT-producten vaak op een lineaire manier worden geproduceerd, wat kwetsbare ecosystemen schaadt en natuurlijke hulpbronnen uitput,” zegt Ken Webster, auteur en al langere tijd een thought leader op het gebied van de circulaire economie. “Maar we willen er geen schuldgevoel aan koppelen.”
Elk jaar wordt er wereldwijd meer dan 60 miljoen ton aan e-waste geproduceerd, en het grootste deel van deze afgedankte producten wordt niet veilig of effectief gerecycled. En zelfs wanneer dat wel gebeurt, behouden de materialen tijdens dat proces zelden hun oorspronkelijke waarde.
“De meeste recycling betreft materiaal dat vreselijk vervuild is. Tegen de tijd dat je het hebt gerecycled, is alle samenhang van het voorwerp verdwenen. Het is geen plastic fles meer — het is een vermalen stuk plastic,” zegt Ken Webster. “Dus het moet opnieuw worden verwerkt, wat vaak erg energie-intensief is en veel verlies van materialen met zich meebrengt.”
Ken Webster is een toonaangevende figuur in de ontwikkeling van de theorie en praktijk van een circulaire economie. Hij is een van de oprichters van de Ellen MacArthur Foundation en auteur van verschillende boeken over circulariteit.
Een echte circulaire aanpak draait er juist om de waarde en functie van producten zo lang mogelijk te behouden. Dat betekent dat ze zo worden ontworpen dat ze repareerbaar, herbruikbaar en duurzaam zijn, en dat gebruikers worden ondersteund bij het in gebruik houden van producten door middel van upgrades en onderhoud.
Kyle Wiens, CEO en medeoprichter van de organisatie voor het recht op reparatie iFixit, benadrukt hoe beslissingen over productontwerp langdurig gebruik mogelijk kunnen maken of juist kunnen blokkeren.
Wiens illustreert dit met een eenvoudig voorbeeld: twee computermuizen van dezelfde fabrikant. Bij de ene kan een batterij binnen enkele seconden worden vervangen, terwijl deze bij de andere is gelijmd en moeilijk te onderhouden is. Ironisch genoeg is het goedkopere model beter te repareren — en gaat het naar verwachting langer mee.
Kyle Wiens is een voorvechter van de beweging voor het recht op reparatie. Hij is de CEO en medeoprichter van iFixit, een reparatiecommunity en e-commerceplatform dat productreparaties wereldwijd mogelijk maakt.
“We moeten de spullen die we hebben kunnen repareren,” zegt hij. “Als we iets kopen, zou dat niet wegwerpbaar moeten zijn. Het moet lang meegaan — en onderweg te repareren zijn.”
Financiële prikkels zijn belangrijk
Echte circulariteit betekent ook dat de financiële prikkels in het systeem opnieuw moeten worden bekeken. Vandaag de dag is het vaak goedkoper om nieuwe apparaten te produceren van primaire grondstoffen dan om te ontwerpen op duurzaamheid, repareerbaarheid of hergebruik — niet omdat het efficiënter is, maar omdat aspecten als vervuiling, uitputting van hulpbronnen en schendingen van arbeidsrechten niet in de prijs zijn verwerkt.
“We moeten misschien beginnen met het in rekening brengen van de werkelijke kosten voor nieuwe materialen — inclusief sociale en ecologische gevolgen,” stelt Webster voor. “Op die manier kunnen tweedehands materialen een prijsvoordeel krijgen. Het gaat erom prijzen de waarheid te laten vertellen.”
Deze omslag kan helpen om de vraag aan te wakkeren naar producten die zijn gemaakt om lang mee te gaan en opnieuw te worden gebruikt, wat een levensvatbare markt voor circulaire IT creëert en fabrikanten aanmoedigt om hun ontwerp- en productieprocessen voor apparaten te heroverwegen.
Om inkopers in staat te stellen om meer circulaire keuzes te maken, is transparantie over duurzaamheid en repareerbaarheid van cruciaal belang. Kyle Wiens benadrukt dat circulaire productontwikkeling zal volgen als er marktvraag naar is. “Als we langetermijndenken verankeren in onze inkoop aan de voorkant, lost de rest vanzelf op.”
TCO Certified maakt circulariteit eenvoudiger
Veel van de zorgen die door Webster en Wiens worden geuit, worden al aangepakt in de circulariteitscriteria van TCO Certified. Producten moeten voldoen aan strenge eisen voor duurzaamheid, repareerbaarheid en het veilig verwijderen van data, en verantwoord beheer van e-waste wordt gestimuleerd. Een repareerbaarheidsindex voor mobiele apparaten geeft aan hoe gemakkelijk het product te onderhouden, te hergebruiken en te repareren is, zodat inkopers verantwoorde keuzes kunnen maken. Alle criteria zijn verplicht en de naleving wordt altijd onafhankelijk geverifieerd.
