Miasto Malmö dąży do neutralności klimatycznej do 2030 roku i już od 10 lat prowadzi gospodarkę obiegu zamkniętego w zakresie produktów IT. Dowiedz się, jak to robi!

Gospodarka obiegu zamkniętego to pasjonująca dziedzina, ponieważ wymaga silnego skupienia na naszych własnych nawykach konsumpcyjnych. Tak twierdzi Ulrika Svallingson, koordynatorka ds. zrównoważonego rozwoju w Urzędzie Miasta Malmö w południowej Szwecji. Miasto dąży do osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2030 roku i od 10 lat zajmuje się już obiegiem zamkniętym produktów IT.

Ulrika rozpoczęła pracę w dziale zamówień Urzędu Miasta Malmö nieco ponad dwa lata temu. Została powołana na nowo utworzone stanowisko koordynatorki ds. zrównoważonego rozwoju w zakresie odpowiedzialności społecznej, które wprowadzono, ponieważ gmina chciała uzyskać kompleksowy wgląd w społeczne aspekty zamówień i zakupów.

Urząd Miasta Malmö ma ambitne cele w zakresie zrównoważonego rozwoju. Dwa lata temu urząd zdecydował, że Cele Zrównoważonego Rozwoju ONZ powinny znaleźć odzwierciedlenie w celach lokalnych i stanowić integralną część procesów budżetowych gminy. Gmina współpracuje z inicjatywą Fairtrade City i uczestniczy w kilku lokalnych, krajowych i międzynarodowych sieciach związanych ze zrównoważonym rozwojem i środowiskiem, w tym w unijnej inicjatywie na rzecz zielonych zamówień publicznych (Circular Public Procurement), w której uczestniczą osoby ze Szwecji, Finlandii, Polski, Rosji, Łotwy, Danii i Holandii.

Ulrika uważa, że kwestie obiegu zamkniętego są ściśle powiązane zarówno ze zrównoważonym rozwojem społecznym, jak i środowiskowym, oraz że gmina ma ogromny potencjał, aby dokonać rzeczywistej zmiany poprzez swoje zakupy. Rada blisko współpracuje ze swoim dostawcą, firmą Atea, która zapewnia wiedzę ekspercką w zakresie zrównoważonego rozwoju oraz rozwiązania służące ponownemu użyciu produktów. Jednak samo wywieranie wpływu na dostawców to za mało – aby osiągnąć zarządzanie zakupionymi produktami w obiegu zamkniętym, gmina musi skupić się na własnych zachowaniach.

„Aspekty społeczne i środowiskowe często idą w parze, a podejście oparte na obiegu zamkniętym dopełnia ten obraz”

„Oczywiście możemy stawiać własne wymagania oraz wpływać na dostawców i innych interesariuszy, ale w kwestiach gospodarki obiegu zamkniętego stawia to wymagania nam jako organizacji. Chodzi również o mądre przemyślenie sposobu, w jaki korzystamy z zakupionych produktów” – mówi Ulrika.

Aby promować obieg zamknięty, urząd kupuje produkty o dłuższym okresie użytkowania i dba o to, aby okresy gwarancji były jak najdłuższe. Bez gwarancji nikt nie naprawi produktów w razie potrzeby. Urząd miasta dba o to, aby użytkowanie produktów było zoptymalizowane; na przykład osoby pracujące dla gminy przez ograniczony czas otrzymują starsze komputery niż te, które mają pracować dłużej. Smartfony są wyposażane w etui, dzięki czemu służą dłużej. W miarę możliwości produkty IT są ponownie wykorzystywane wewnętrznie, gdy są niewystarczające dla jednych użytkowników, ale mogą działać bez zarzutu u kogoś innego.

Gmina zajmuje się również zbieraniem starego sprzętu IT. Jeśli urządzenie jest nadal zdatne do użytku, wszystkie dane na nim zostają usunięte, dzięki czemu można je odsprzedać nowym użytkownikom spoza urzędu. Produkty, które dotarły do końca swojego okresu użytkowania, są poddawane recyklingowi. Celem jest zebranie wszystkich produktów IT używanych przez gminę. W 2019 roku zorganizowano dużą inicjatywę dla pracowników urzędu. Przeszukanie biur i magazynów ujawniło około 7500 komputerów, smartfonów i innych produktów IT, które można było zebrać i ponownie wykorzystać lub poddać recyklingowi. Pracownicy zostali również zaproszeni na seminaria poświęcone znaczeniu ponownego użycia oraz temu, jak wymagania dotyczące zrównoważonego rozwoju można uwzględnić w zamówieniach.

„To dało pracownikom w całym mieście zastrzyk energii i otrzymaliśmy niezwykle pozytywne opinie. Stało się to bardzo namacalne, gdy zobaczyło się ilości odpadów elektronicznych zebranych przed ratuszem” – mówi Ulrika.

Co jest kluczem do osiągnięcia zarządzania produktami IT w obiegu zamkniętym?

„Jesteśmy dużą organizacją o wysoce zróżnicowanych wymaganiach i kontekstach. Trzeba wiedzieć, czego potrzebuje organizacja, aby móc ocenić, co można zrobić lepiej. Dlatego tak niezwykle ważne jest, aby poszczególne funkcje i obszary wiedzy fachowej ze sobą współpracowały. Na wczesnym etapie koordynujemy działania z naszymi specjalistami ds. sprzedaży, którzy znają rynek i ograniczenia techniczne, z którymi przychodzi nam pracować. Blisko współpracujemy również z koordynatorami IT w całym mieście. Posiadają oni rozległą wiedzę na temat naszych wymagań operacyjnych, tego, czego potrzebujemy i kiedy tego potrzebujemy”.

Aby ułatwić współpracę, urząd miasta powołał forum ds. zrównoważonego rozwoju produktów IT. Gromadzi ono pracowników i menedżerów skupionych na różnych kwestiach, takich jak technologia, komunikacja, środowisko, kwestie społeczne i zamówienia, a także dostawcę gminy, firmę Atea. Grupa omawia zrównoważone użytkowanie IT z szerokiej perspektywy – od konkretnych potrzeb w procesach zamówień po sposoby na wywołanie zmian w zachowaniu wspierających obieg zamknięty.

„Forum ds. zrównoważonego rozwoju jest niezwykle korzystne dla naszej pracy. Wszystkie te umiejętności są potrzebne do popchnięcia kwestii IT naprzód, ponieważ jest ona bardzo wieloaspektowa. W grupie panuje szeroka zgoda co do znaczenia zrównoważonego rozwoju” – wyjaśnia Ulrika.

Co było największym wyzwaniem?

„Wprowadzenie nowych procedur i procesów było wyzwaniem, ponieważ w branży IT występują znaczne konflikty interesów, zarówno wewnętrznie, jak i w całym segmencie. Chcemy, aby produkty służyły dłużej, ale może to osłabiać rentowność w segmencie lub być sprzeczne z tym, co jest najwygodniejsze dla organizacji. Czasami łatwiej, a nawet taniej jest często wymieniać produkty IT niż je serwisować i naprawić.

Czasami chodzi również o to, jak skonstruowane są budżety – o to, że produkty IT miały tendencję do bycia amortyzowanymi po określonej liczbie lat oraz że gwarancje są ważne tylko przez ustalony czas”.

Ulrika wyjaśnia, że trudno było pojąć, w jaki sposób zachowanie gminy może promować obieg zamknięty. Ponieważ poszczególni nabywcy i pracownicy muszą zmienić swoje postępowanie i na nowo ocenić swoje zakupy, Urząd Miasta Malmö musiał ciężko pracować nad własnymi strukturami i zachęcać wszystkich do wspólnego działania – do akceptowania używanych produktów oraz zwracania produktów w stanie umożliwiającym ich wykorzystanie w innych kontekstach. Było to wymagające, ale przyczyniło się również do znacznego wzrostu świadomości na temat zrównoważonej konsumpcji i zrównoważonego wykorzystania zasobów. „Aspekty społeczne i środowiskowe często idą w parze, a podejście oparte na obiegu zamkniętym dopełnia ten obraz”.

Pracując nad tymi kwestiami wewnętrznie, mamy nadzieję na budowanie świadomości, że za każdym produktem stoi człowiek i środowisko, które należy wziąć pod uwagę”.

Kiedy Urząd Miasta Malmö rozpoczął prace nad zrównoważonymi i zorientowanymi na obieg zamknięty zamówieniami w 2010 roku, uwzględnił produkty IT jako priorytetową kategorię” – mówi Ulrika, ponieważ „mają one ogromny wpływ na środowisko i zrównoważony rozwój społeczny”. Urząd korzysta z certyfikatu zrównoważonego rozwoju TCO Certified przy zakupie monitorów, komputerów przenośnych oraz komputerów typu All-in-One.

Dlaczego zdecydowaliście się na skorzystanie z TCO Certified?

„TCO Certified zawiera kryteria, które odpowiadają naszym własnym. Kiedy kupujemy certyfikowany produkt, wiemy, że te kryteria zostały spełnione i że nie musimy przeznaczać zasobów na monitorowanie przestrzegania tych wymagań. Jest to dla nas bezcenne” – wyjaśnia Ulrika.

„Oprócz tego, że certyfikacja znacznie ułatwia nam stawianie wymagań i przeprowadzanie kontroli, pomaga nam przyspieszyć tempo, w jakim przesuwamy rynek w stronę większego zrównoważonego rozwoju, ponieważ korzystamy z tych samych wymagań co inni nabywcy. TCO Certified przyczynia się również do większej przejrzystości między kupującymi a dostawcami. Kolejnym niezwykle ważnym czynnikiem jest to, że TCO Certified obejmuje tak wiele różnych aspektów zrównoważonego rozwoju: obieg zamknięty, chemikalia, kwestie społeczne, minerały konfliktu, a także ergonomię.

Obecnie urząd opracowuje jasne wytyczne dotyczące zrównoważonego zarządzania produktami IT w gminie oraz promowania przykładów dobrych praktyk, którymi dzielimy się z koordynatorami IT i osobami podejmującymi decyzje. Kolejnym krokiem jest wspieranie rozwoju bardziej zrównoważonych smartfonów. Postęp w tym obszarze pozostaje w tyle za innymi produktami IT, takimi jak komputery i monitory, ale poprzez rozwijanie współpracy z dostawcami i innymi interesariuszami Urząd Miasta Malmö aktywnie przyczynia się do popchnięcia tej kwestii naprzód.

To takie ekscytujące! Wierzymy, że istnieje wiele różnych sposobów na osiągnięcie tego celu, które mogą obejmować nasze własne wzorce zakupowe i postawy, a także opcje modernizacji, przedłużone gwarancje i certyfikaty zrównoważonego rozwoju” – mówi Ulrika.