Zakup komputerów, monitorów i innych produktów IT jest koniecznością dla większości organizacji — wiąże się jednak również z dużymi ryzykami dla zrównoważonego rozwoju. Aby uniknąć przyczyniania się do poważnych problemów, takich jak szkodliwe emisje, naruszenia praw pracowniczych czy inne zagrożenia dla zdrowia i bezpieczeństwa pracowników, tradycyjne aspekty, takie jak cena i wydajność, muszą być równoważone z ryzykiem środowiskowym i społecznym.
Ryzyka związane z łańcuchem dostaw są zawsze dużym wyzwaniem w procesie zamówień. Coraz bardziej złożony łańcuch dostaw IT zapewnił dostęp do szerokiej gamy niedrogich, a zarazem wydajnych komputerów i urządzeń mobilnych. Jednak sprzęt IT wiąże się z ryzykiem na wszystkich etapach cyklu życia — od pozyskania surowców po użytkownika końcowego i dalsze etapy. Nabywcy muszą zarządzać ryzykiem dla zrównoważonego rozwoju z perspektywy cyklu życia.
Stephen Fuller, ekspert ds. odpowiedzialności społecznej w TCO Development, wiąże niskie ceny z ryzykiem: „W produkcję urządzenia IT zaangażowane są tysiące pracowników. Głównym powodem, dla którego cena i wartość pozostają niskie, jest to, że te złożone łańcuchy dostaw utrudniają zarządzanie ryzykiem w zakresie praw człowieka i charakteryzują się wysoką koncentracją taniej siły roboczej” – mówi.
„Najbardziej wyraźną cechą definiującą łańcuch dostaw elektroniki jest jego złożoność”
Przykładem może być laptop. Zanim dotrze do użytkownika końcowego, jego elementy przebyły drogę od kopalń przez sieć hut, rafinerii, producentów podkomponentów i fabryk, w tym ostatecznego montażu. Na każdym etapie występuje ryzyko środowiskowe i społeczne, które jest następnie bezpośrednio przenoszone na nabywcę.
Pamela Brody-Heine, starszy dyrektor Clean Electronics Production Network (CEPN), wyjaśnia: „Najbardziej wyraźną cechą definiującą łańcuch dostaw elektroniki jest jego złożoność. W łańcuchu dostaw elektroniki często bierze udział ponad pół tuzina warstw, a relacje z dostawcami często nie są liniowe. Im głębiej w łańcuch dostaw, tym większe jest wyzwanie – graniczące z niemożliwością – uzyskanie wglądu w stosowane praktyki” – mówi.
Samodzielne zarządzanie i śledzenie wszelkich ryzyk związanych z elektroniką w łańcuchu dostaw jest dla pojedynczej organizacji niezwykle trudne. Oprócz samej liczby zaangażowanych etapów, produkcja może być przenoszona do różnych obiektów, a składniki substancji chemicznych używanych w produkcji mogą ulegać zmianie. Monitorowanie dynamiki branży i zmieniającego się łańcucha dostaw przewyższa możliwości większości nabywców, a także wymaga specjalistycznej wiedzy.
Greenwashing: Praktyka składania fałszywych lub niezweryfikowanych oświadczeń związanych z aspektami środowiskowymi produktu
Bluewashing: Praktyka składania fałszywych lub niezweryfikowanych oświadczeń związanych z aspektami społecznymi produktu.
Warto również zauważyć, że praca ta wykracza poza zakres i możliwości wielu etykiet ekologicznych. W rezultacie od nabywców korzystających z etykiet ekologicznych, które nie weryfikują tego, co dzieje się w produkcji, oczekuje się zaufania do niezweryfikowanych deklaracji producentów. W wielu przypadkach wyniki okazują się dalekie od dokładności. Bez obecności na miejscu w fabrykach i laboratoriach badawczych, skąd nabywcy mogą wiedzieć, czy produkt jest wytwarzany w warunkach wymuszonych nadgodzin, czy też nie?
I skąd mogą wiedzieć, czy urządzenie zawiera nieprzetestowane, niebezpieczne substancje chemiczne, lub czy pracownik ma kontakt z niebezpiecznym rozpuszczalnikiem w celu wyczyszczenia produktu przed jego wysyłką? Bez weryfikacji fakty te po prostu nie są dostępne.
Gromadzenie danych, przejrzystość i znajdowanie lepszych alternatyw to duże wyzwanie, nawet dla doświadczonych nabywców. Wymagania zespołów ds. zamówień publicznych dotyczące odpowiedzialności środowiskowej i społecznej mają znaczenie w łańcuchu dostaw IT, ale potrzebne są dowody nie tylko po to, aby uniknąć greenwashingu, bluewashingu i pustych deklaracji dotyczących zrównoważonego rozwoju, lecz także aby zweryfikować, czy pracownicy są chronieni i czy faktycznie wdrażane są bezpieczniejsze praktyki.

