Nasz Viktor Wennström rozmawiał z Siddharthon Prakashem z Oeko-Institut o roli, jaką etykiety ekologiczne i zrównoważone zakupy mogą odegrać w rozwoju bardziej zrównoważonych produktów IT.

Siddharth Prakash jest starszym badaczem w Oeko-Institut w Niemczech, specjalizującym się w polityce i instrumentach na rzecz zrównoważonej konsumpcji i produkcji. Opublikował kilka raportów na temat IT i zrównoważonej konsumpcji oraz dzielił się swoją ekspertyzą przy opracowywaniu kryteriów dla wielu etykiet ekologicznych typu 1 na całym świecie, takich jak niemiecki Blady Anioł, oznakowanie ekologiczne UE oraz tajska Zielona Etykieta. Zajmuje się również polityką zielonych zamówień publicznych i jej wdrażaniem, zwłaszcza w Azji Południowo-Wschodniej.

Viktor Wennström zajmuje się obecnie opracowywaniem kryteriów dla kolejnej generacji TCO Certified, która zostanie wprowadzona na rynek w 2021 roku. Odpowiada również za zapewnienie jakości systemów weryfikacji certyfikacji oraz dba o to, aby metody testowe i oceny były dokładne i porównywalne. Rozmawia tutaj z Siddharthon Prakashem o przyszłości zrównoważonych produktów IT.

Viktor: Siddharth, zajmujesz się zrównoważonym rozwojem i branżą IT od ponad 20 lat. Dlaczego to stało się głównym punktem Twojej kariery?

Siddharth: Myślę, że Szczyt Ziemi w Rio w 1992 roku był dla mnie punktem zwrotnym. Miałem wtedy 14 lat i byłem zaskoczony skalą zniszczeń środowiska. Kilka lat później podjąłem decyzję o studiowaniu ochrony środowiska na uniwersytecie. Od tamtej pory pracuję od 12 lat w Oeko-Institut, doradzając politycznym decydentom, firmom oraz organizacjom konsumenckim i środowiskowym na całym świecie. To właśnie podczas pracy w ramach unijnej dyrektywy w sprawie ekoprojektu uzyskałem głęboki wgląd w wpływ produktów IT na środowisko.

Viktor: Jakie kwestie związane ze zrównoważonym rozwojem w odniesieniu do produktów IT uważasz obecnie za najbardziej palące?

Siddharth: Jest to niezwykle krótki czas użytkowania naszych produktów IT. Większość wpływów produktów IT na środowisko, w tym emisje gazów cieplarnianych, powstaje w fazie produkcji. Kiedy przeanalizujesz cykl życia produktu IT, widzisz, że większość emisji gazów cieplarnianych to tzw. emisje scope 3, co oznacza, że są one emitowane w łańcuchu dostaw. Ponieważ produkty IT stają się bardziej energooszczędne, również dzięki ramom prawnym unijnej dyrektywy w sprawie ekoprojektu, produkcja ma znacznie większy wpływ niż faza użytkowania. Innymi aspektami są zużycie zasobów, substancje niebezpieczne oraz elektroodpady. To poważne problemy. Dużo pracowałem z sektorem nieformalnym w Afryce i Azji nad problemami związanymi z elektroodpadami i widziałem, z jakimi problemami borykają się w zakresie recyklingu i utylizacji sprzętu IT. Na przykład, gdy kable zawierające bromowane uniepalniacze są spalane w celu odzyskania miedzi, emitowane są niezwykle szkodliwe dioksyny i furany.

Viktor: Co musi się stać, aby branża IT stała się bardziej cyrkularna i zrównoważona?

Siddharth: Musimy bardziej skupić się na fazie projektowania i produkcji. W gospodarce o obiegu zamkniętym potrzebujesz trwałych produktów, które można w jak największym stopniu naprawiać i ponowne wykorzystywać. Potrzebujesz komponentów wysokiej jakości i modułowej konstrukcji, w której baterię i inne części można wyjąć bez niszczenia produktu.

Musisz również dbać o świadomy wybór materiałów. Przykładowo, ograniczając różnorodność rodzajów plastiku w produkcie, unikając niektórych powłok na tworzywach sztucznych oraz unikając obecności toksycznych substancji w materiałach, można zwiększyć wskaźniki recyklingu.

Viktor: Uderza mnie to, że wiedza istnieje, a w wielu przypadkach także metody wprowadzania ulepszeń. Jak możemy przyspieszyć zmiany?

Siddharth: Myślę, że jednym z ważnych kluczy jest popyt rynkowy. Biorąc pod uwagę wielkość wolumenów inwestycyjnych, siła nabywcza zamawiających publicznych jest znaczna. Myślę, że ich siła tkwi w wymaganiu od producentów i dostawców usług oferowania produktów, które są naprawialne, nadają się do ponownego użycia, cechują się minimalną jakością oraz minimalnym okresem użytkowania.

Viktor: Jakie jest Twoje zdanie na temat etykiet ekologicznych i certyfikatów zrównoważonego rozwoju oraz jaką rolę mogą odegrać w rozwoju zrównoważonego rozwoju?

Siddharth: Jeśli połączysz etykiety ekologiczne z zamówieniami publicznymi, możesz naprawdę popchnąć branżę w dobrym kierunku. Unijne dyrektywy w sprawie zamówień publicznych (2004/18/WE i dyrektywa 2004/17/WE) pozwalają na używanie etykiet ekologicznych jako źródła kryteriów środowiskowych dla specyfikacji, jako formy weryfikacji oraz w fazie udzielania zamówienia. Zatem w specyfikacjach technicznych możesz na przykład wymagać, aby wszystkie komputery przenośne spełniały kryteria zrównoważonego rozwoju zawarte w TCO Certified dla komputerów przenośnych, lub określić, że produkty posiadające TCO Certified dla komputerów przenośnych będą uznawane za spełniające te wymagania. Oczywiście należy również zaakceptować wszelkie inne odpowiednie i wiarygodne środki dowodowe.

Etykiety ekologiczne odgrywają kluczową rolę, pokazując, że osiągnięcie określonych standardów jest możliwe, oraz dostarczają decydentom wskaźników dotyczących tego, jak dążyć do tych wartości przez dłuższy czas, na przykład poprzez opracowywanie obowiązkowych norm minimalnych. Kryteria etykiet ekologicznych nie powstają znikąd – opierają się na podejściu opartym na cyklu życia oraz analizie technologii i rynku. Oznacza to, że pokazują potencjalny najlepszych dostępnych na rynku technologii. Udział w rynku, jaki posiadają te produkty, może nie być bardzo wysoki, ale etykiety ekologiczne mają takie podejście, aby popychać rynek w kierunku bardziej ambitnych celów.

Jednakże etykiety ekologiczne nie byłyby w stanie osiągnąć znaczącej transformacji jako samodzielne instrumenty, ale kiedy są stosowane przez zamawiających publicznych, mogą przynieść istotny skutek.

Viktor: Na koniec, w świecie o obiegu zamkniętym, jak długo, Twoim zdaniem, powinien rozsądnie służyć komputer przenośny?

Siddharth: Minimalny pierwszy okres użytkowania wynoszący sześć lat jest jak najbardziej możliwy z perspektywy obecnego stanu techniki. Następnie powinny zostać one poddane profesjonalnej regeneracji i przekazane do wtórnego użytku. Kupując nowy sprzęt, powinieneś zawsze oszacować, czy w kolejnych latach sprzęt ten nadal będzie spełniał Twoje wymagania dotyczące wydajności. W przeciwnym razie produkt zostanie wymieniony przed osiągnięciem swojego technicznego okresu użytkowania. Aby zapewnić dłuższe użytkowanie, możesz również zażądać od dostawcy minimalnego okresu gwarancji, na przykład na trzy lata. Gwarancja powinna obejmować naprawy i wymianę, a także regenerację na miejscu w ciągu jednego do dwóch dni roboczych oraz baterie. Jeśli uwzględnisz również surowe wymagania dotyczące jakości i trwałości urządzeń mobilnych, w tym baterii, pomoże to upewnić się, że zakupione produkty charakteryzują się wysoką jakością.